Ama sorun, bunun artık bir isim bulmuş olması ve içinin boşaltılması.

Geek’lerin hobi ürünlerine aşırı para harcadığı bilinmeyen bir şey değildi. AD&D manyakları zarlara, kitaplara, hatta oyun yöneticisinin önündeki notlar gözükmesin diye kullandığı mukavvalara bile dolarlar akıtırdı. SW severler figürler, cüppeler, ışın kılıçlarıyla donatırlardı evlerini. Magic’çiler onlarca dolara “booster pack” alırdı. Peki şimdi ne oldu? Bu tüketim çılgınlığından daha çok para kazanmak için olağan dışı hobilere sahip olmak popülerlik kaynağı gibi yansıtıldı medyaya. Böylece ipini salan “geek” oldu.

Bu noktada sizi göreve çağırıyorum, eskiden bu tarz zevklere sahip olup bunun ayağa düşmesinden sonra “geek”liğe dair her şeyden tiksinen arkadaşlar. Tepenizde bik bik öten fanboy’lara, “Hayır, Star Trek’in 647283. bölümünün 412. saniyesinde Kirk’ün ne söylediğini hatırlamıyorum ve umrumda da değil. Tek istediğim üstünde tepindiğin hobilerimi bırakman ve siktirip gitmen.” diyin!

Normal dışı hobileri, normal dışı diye seviyorduk. Herkes sevince bir güzelliği kalmadı. Star Wars’un iyi bir film olduğunu kimse söylemedi. Onu olduğu gibi seviyorduk. Şimdiyse tarihin en iyi filmi yerine konunca tiksiniyorum artık. Beni sevdiğim şeylerden tiksindirdiğiniz için teşekkürler.

Siz yine popüler zevklerinize dönün. Çoğunluk buraya akın edince kalite de düşüyor. Çünkü bizim anladığımızı siz anlayamıyorsunuz ve üreticiler de sayıca siz fazla olduğunuzdan sizin kapasitenizi hedef alıyor. Son yıllarda üretilen her şeyin kalitesinin düşmesinden siz rahatsız olmayabilirsiniz, ama ben rahatsızım.

Ve size de lafım var çakma “nerd”ler. Bir bok bilmeden izlediğiniz CERN deneyleri sizi bilim adamı yapamaz, yapmadı da. Onu sırf sizin kapasitenize uygun diye reklam yaptılar. Yoksa üç katlı integral ya da diferansiyel denklem çözseler ekrana bön bön bakardınız. Ya da bakmazdınız, onu da anlıyormuş gibi yapıp çok zevk alırdınız kesin. Bence siktirin gidin.

Öfkeliydim, kustum. Hayırlısı bakalım.

Uzun zamandır yazmıyordum, sonunda yazmamı gerektirecek bir gelişme oldu. Bir şeyler söyleme ihtiyacımı şu ana kadar microblogging üzerinden atabiliyor olsam da bu 3-5 tweet’e sığmayacak kadar geniş bir konu olduğundan burada aktarmam gerektiğini düşündüm.

Konu internet. Sonunda YouTube yasağı kalktı, ama konu bu değil. (O konuda da söyleyeceklerim var ama belki başka zamana.) Konu, YouTube’un kullandığı Flash eklentisi. Belki pek çoğumuz bilmez, bir zamanlar YouTube video oynatıcı olarak Flash eklentisi kullanmıyordu. Bu, Google tarafından satın alınmadan çok çok önceydi ve o zamanlar video göstermek için HTML’in etiketini kullanarak eklediği video tarayıcıda Windows Media Player ya da hangi eklenti etkinse onunla açılıyordu.

Gün geldi, Adobe —ya da satın alınmadan önceki sahibi Macromedia— o zamana kadar temel olarak web tabanlı animasyon amacıyla kullandığı Flash’a video oynatma desteği ekledi. Ve internet tarihinde  belki de dönüm noktası sayılabilecek bir şey oldu bu. YouTube başta olmak üzere bir sürü video sitesi türedi, internetten video oynatmak için daha iyi bir seçenek olmadığı için Flash eklentisi yaygınlaştı ve bir noktada tekelleşti.

Ne yazık ki Flash eklentisi çok da iyi bir eklenti değildi. İşletim sisteminden işletim sistemine değişen özellikleri vardı; sık sık çökme alışkanlığına sahipti ve sistem kaynaklarını kullanma konusunda da pek saygılı sayılmazdı. İnternette de Flash’ın yaygınlaşması ve internetin hızlanması nedeniyle daha kaliteli videoların konması nedeniyle video izlemek bizim için bir çile olmaya dönüştü.

İşin bir de yazılımsal etik boyutu var ki, Flash’ın kapalı kaynak kodlu olması pek çok sıkıntı yaratıyordu. Ve ne yazık ki bu konuda yapılabilecek pek bir şey yoktu. 2009 Haziran’ında Adobe, kapalı Flash biçiminin bazı özelliklerini (specification) yayımladı. Ama bu yine de Flash’ın yerine konacak bir şey yapılması için yeterli değildi.

Sonra, 2008 yılında bir şey oldu. HTML5 diye bir şeyin ilk taslağı yayınlandı. Peki neydi bu? Adobe Flash’ın yaptığı çoğu şeyi, belki fazlasını bir eklentiye gerek duymadan yapabilecek bir web standardıydı. Web animasyonları ve Flash oyunlar gibi etkileşimli uygulamaları doğrudan tarayıcıyı kullanarak yapabilmeyi vaat ediyordu. Daha da önemlisi, <video> gibi basit bir etiket kullanarak, yine doğrudan tarayıcı tarafından çalıştırılan ve bilgisayarı daha az yoran bir standart getiriyordu.

Ancak ne yazık ki bu gelişmeyle her şey toz pembe olmamıştı. Çünkü iş video olunca konu bir şekilde codec’lere geliyordu. Ve ne yazık ki piyasada özgür yazılım codec’lerden daha fazla sahipli codec’ler vardı. Özgür codec’ler ise bunların yerini tutmuyordu kalite olarak. XIPH adlı organizasyonun geliştirdiği Theora codec’i, H264 kadar iyi bir kaliteye ulaşamadığı için web yine kapalı standartlara mahkumdu. Hem de Mozilla’nın 100.000 dolarlık bağışına rağmen.

H264 codec’i kalite olarak iyiydi ancak işlemciyi yoran bir codec’ti yine kendisi, video izlerken arada bir Flash eklentisi çalışmasa bile takılmalara maruz kalmak durumundaydık hâlâ. Ağustos 2009′da, Google’ın On2 şirketini satın aldığı duyuldu. On2; Theora codec’inin türetildiği VP3 adlı codec’i özgür yazılım olarak açan şirketti. Yeni codec’leri VP8′i çıkardıktan sonra eskisini halka açmışlardı bir nevi. Bu olayın üstüne Özgür Yazılım Derneği, Google’a açık bir mektup yazdı. İnterneti kurtarmak için VP8′i özgür yazılım olarak lisanslayın, herkes mutlu olsun dediler.

Mayıs 2010′da mutlu haber duyuldu ve Google, I/O konferansında VP8 codec’ini BSD lisansıyla lisansladığını açıkladı. Bugün Ubuntu’mu güncellerken libvpx0 adlı bir kütüphane yüklendiğini gördüğümde, mutlu haberin bize kadar ulaşmış olduğunu fark ettim. Ve görünüşe göre Chrome dışında Opera da bu video codec’ini destekliyor. Firefox ise yakında çıkacağını umduğumuz 4.0 sürümünde destekleyecek. Internet Explorer’dan ise tabii ki haber yok. Şimdi elimizde WebM adlı bir özgür dosya biçimi var.

Sevinmek için erken davranmamamızı gerektirecek birkaç durum var yine de. YouTube WebM’e geçmiş olsa da, HTML5 video denemeleri yapan diğer Dailymotion, Vimeo gibi sitelerin geçmesi öyle hemen olmayabilir. Arşivlerinde H264 ya da Theora’ya çevrilmiş videoları şimdi de WebM’e çevirmek için pek de acele etmek istemeyebilirler. Bu yine sabırla beklenebilecek bir şey, ama VP8 codec’inin özgür yazılıma çevrildiğini söylerken bir şeyi atlamış olabilirim. BSD lisansının yanı sıra birkaç da patent koymuş ne yazık ki Google.

Peki bu ne demek oluyor? VP8 özgür yazılım mı değil mi? Ya da önceden kullandığımız sahipli codec’ler ya da eklentilerden farkı olacak mı? Bu ne yazık ki kesin bir yanıtı olmayan bir tartışma konusu, ama Özgür Yazılım Derneğinin bu konuyu böyle bırakacağını düşünmek büyük hata olur. Önceki deneyimlere de bakarsak, ilk çıktığında bazı kısımları özgür olmayan Android işletim sisteminin sonunda tüm kaynak kodunu özgürleştirmişti Google. Bu konuda da özgürlüğün yanında olmayacağını düşünmek için herhangi bir neden yok.

Sonuç olarak, artık elimizde özgür bir codec var ve büyük video sitelerinin de sahiplenmesiyle sonunda internetin kısıtlayıcı lisans ve patentlerin boyunduruğundan kurtulacağını öngörebiliriz. Bu sayede de ister telefondan, ister bilgisayardan, ister netbook’tan girelim; her ortamda aynı ve kararlı çalışacağından emin olabileceğimiz standartlar kullanıyor olacağız. Eh, bu gelişmeler hepimize hayırlı uğurlu olsun.

Kaynakça:

Giz Explains: Why HTML5 Isn’t Going to Save the Internet

The History of HTML5

Mozilla Donates $100K To the Ogg Project

Google Acquires On2 For $106 Million

Open letter to Google: free VP8, and use it on YouTube

Google opens VP8 codec, aims to nuke H.264 with WebM

HTML5 Video supporting browsers on Wikipedia

WebM supporting services on Wikipedia

WebM: Missing The Assurances Open Source Needs?

http://www.smartwin.com.tr/

Ülkemizde günlük okunma durumu malum. “Blogger” bir çevre var ve ne bulurlarsa yazıyor, birbirlerinin günlüklerini okuyorlar. Hatta bu okuma/okunma olaylarını geliştirmek için topluluk siteleri var, buralardan başkalarının günlüklerini keşfedebiliyorlar falan. Kullanım amacı düşünülünce de çoğunlukla web sitesi kuracak yeterliliğe sahip olmayan insanlar kullanıyor, ya da akıllarına ne eserse yazmak isteyenler. (Google’dan mp3 aramaktan tutun da kendi çapında dergileşen bile var.)

Ben niye yapıyorum bu işi? Çünkü yazmak istediğim şeyler var. Ama sadece yazmak için mi? Eğer öyle olsa yayınlama gereği duymazdım. Öyleyse okunmasını da istiyorum. Ama günlüğümü bilen insanların sayısı bir elin parmaklarını geçmiyor ne yazık ki. Ben de az sayıda günlük tutan arkadaşımın günlüklerini bile takip etmekte zorluk çekiyorum. Sanırım neden pek iyi gitmediği malum.

Günlüğüm fazla okunmayınca üzerimde baskı da hissetmiyorum, yazma gereği de duymuyorum pek. Aslında daha kaliteli şeyler yazabilmek ve daha fazla kişi tarafından okunmak isterdim. Neredeyse bir dergi yazarı gibi. Maymun iştahlılığımı düşününce belki buna başlasam bile ne kadar devam ettirebilirdim emin değilim. Ama insan istiyor işte. Olmayınca da böyle kendi çapında karalamak anlamsızlaşıyor.

Okunan bir web günlüğü sahibi olmak aslında biraz da bir topluluğun parçası olmakla ilgili. Mesela bir forumun müdavimiyseniz yazdıklarınız okunur. Eğer bu forum, forum değil de web günlüğü kardeşliği sitesi olsaydı okunma durumu yine aynı olurdu. Ama insan kendini bir topluluğa ait hissetmeyince bu da olmuyor haliyle. Yine benim FRP kulübü topluluğum var kendimi ait hissettiğim, ama onun da web günlüğü takip alışkanlığı yok. Forum bile takip edemiyor ki.

Bu şartlar altında bakınca sanırım bu işi devam ettirmek, en azından şu an için pek mantıklı değil gibi. Söylemek istediğim şeyler hâlâ var ama bir süre bunu sözlü olarak sürdüreceğim. Belki yazmak istediklerimi metin dosyaları halinde saklarım ve birine göstermek istediğimde adresini veririm, o da indirip okur. Yorumu da doğrudan bana yapabilir. Kendimi yeniden yazmaya hazır hissettiğimde ve kitlemi bulduğumda döneceğimi düşünüyorum. Bu yazıya başlarken de hiç bu fikir aklımda yoktu ve temiz bir yazı olmadı ama zaten görkemli finallerin insanı sayılmam pek. =)

Kendinize iyi bakın!

Not: Sıkılmış hâlâ duruyor, ona yazmaya da devam edeceğim sanırım. Ne de olsa onun pek ulvi amaçları yok, maksat saçmalamak. =)

Kısaca anlatmak gerekirse, hepimiz internette dolaşırken bazı siteleri beğeniyoruz ve yer imlerimize ekiyoruz. Ancak zaman zaman veri kaybettiğimizde, sevdiğimiz sitelere başka bilgisayarlardan girmek istediğimizde, veya arkadaşımıza bir site göstereceğimiz zaman sorun yaşıyoruz. Bunun çok basit bir çözümü var; yer imlerini internette tutmak.

İşte Delicious (eski adıyla del.icio.us), tam olarak bu işi yapan bir site. Hem de fazlasıyla. Siteye üye olduktan sonra -her yer imini eklemek için siteye girme gibi bir düşünceniz yoksa- Firefox eklentisini yükleyerek bulunduğunuz sayfadan tek bir tıkla yer imlerinizi ekleyebilirsiniz. Ayrıca var olan yer imlerinizi de eklenti yardımıyla topluca internete aktarabiliyorsunuz.

Peki bununla bitiyor mu? Hayır. Yer imlerinizi eklerken daha sonradan kolayca bulabilmek için etiketler atayabiliyoruz. Etiketler, yer imlerimizi kategorize etmek amaçlı birer sözcükten oluşan hatırlatıcılar. Örneğin bu girdiyi Delicious’a eklerken etiket olarak “günlük fatih website tanıtım delicious” yazmak akıllıca olacaktır. Ayrıca Delicious sizin ve diğer insanların en çok kullandığı etiketleri de öneri olarak getiriyor ve üstlerine tıklayarak kolayca etiket seçebiliyorsunuz. Yer imi ekleme penceresinde ayrıca eklediğiniz siteyle ilgili notlar girebilir ve isterseniz başkalarının görmemesi için gizli yapabilirsiniz. (Bu son özellik porno siteler için birebir.)

Hepsinden öte bir özelliği daha var ki, kendisini benim için vazgeçilmez kılan budur herhalde. Delicious’a üye olan başka arkadaşlarımıza da yollayabiliyoruz yer imlerimizi. Nasıl mı yapıyoruz? Yer imi eklerken etiketler arasına “for:kullanıcıadı” yazdığınızda arkadaşınızın gelen kutusuna ekleniyor ve Firefox eklentisinin durum çubuğunda uyarı çıkıyor. Eğer isterse o da kendi yer imlerine ekleyebilir. Web sitelerini paylaşmak için MSN’den veya e-postayla sitenin adresini yollamaya kıyasla daha iyi bir çözüm değil mi sizce de?

Yazının başına dönersek, evet, artık site tanıtımlarını günlükten yapmak yerine Delicious kullanan arkadaşlara yer imlerini yollayarak yapacağım. Gerekli açıklamaları da notlara yazacağım. Eğer gerçekten uzun ve derinlemesine bir inceleme gerektirecek bir durum olursa günlüğü kullanabilirim yine elbette. Delicious’un özellikleri bunlarla bitmiyor tabii ki, örneğin son zamanlarda insanların en çok imlediği siteleri de görebiliyoruz ana sayfadan, ama artık onları kendiniz keşfedebilirsiniz. Öyleyse buradan başlayın: http://delicious.com/frontsideair

İyi imlemeler!

Zamanında bu günlüğü açarken pek çok konuda ıvır zıvır şeyler yazmayı düşünmüştüm. Anlatacak çok şeyim vardı ve burası da anlatma yerim olacaktı. Yazmak istediklerimi not bile almıştım hatta. Ama belki fazla resmi bir tavır takındığımdan, dolayısıyla da fazla mükemmeliyetçi olduğumdan, düşündüğüm bir-iki yazıyı daha yazma aşamasında beğenmeyip yarım bıraktım. Muhtemelen o yüzden devamı da gelmedi.

Düşünüyorum da, acaba mükemmeliyeti bir kenara bırakıp da, aklıma geldiği gibi mi yazsaydım? Yanıtım ne yazık ki hayır, öyle olsa hiç memnun olmayacaktım. Tıpkı bu yazıdan memnun olmadığım gibi. Bana faydası olabilir, yazarken iyi hissediyor da olabilirim, ama buraya koyulmayı hakedecek olgunlukta bir şey değil ve ben tekrar okurken memnun olmuyorsam başkalarının okuması için ortaya koymam da saçma bence. Diğer yayınlamadığım yazıların arasına da koyabilirdim pek tabii.

Yine de eğer mükemmeliyet kaygımı biraz olsun azaltıp, düzensiz öznel fikirler yığını seviyesine de indirmeden, yeterli kalitede yazıları moralimi bozmadan sonuna kadar getirip yayınlayabilirsem, o yazmayı planladığımı söylediğim yazıdan başlayarak günlüğü kullanabilir ve o zaman söz edeceğim yararları da görebilirim. Çok kalitesiz şeyler koyup pişman olmaktan korkuyorum, ama denemeden göremeyiz. Mükemmeliyet kaygımı aşmayı başarabileceğim bile belli değilken hele. Ama muhtemelen bu kadar kötü bir şeyi yayınlarsam -ki birazdan bunu yapacağım- ister istemez o seviye düşecek biraz.

Eh, en kötü girdimiz böyle olsun…

Not: AEE’ye düzeltmeleri için son derece geç kalmış teşekkürler. Geç olsun güç olmasın.

Aslında uzun zamandır bu konu üzerine bir şeyler söylemeyi düşünüyordum, bugüne kısmet olacağını kim bilirdi ki? Ne yazık ki istediğim kadar derinlemesine ve ayrıntılıca yazamayacağım, ama en azından bu konudaki fikrim ve duruşuma dair biraz ipucu vermiş olurum.

Demem odur ki bilen bilmeyen herkesin ağzında bir “moderatör” lafı var. Bu “moderator” denilen (bunu İngilizce okuyacaksınız), o toplantıda düzeni sağlayan kişiye kim, ne zaman, neden “moderatör” diye Fransızca/Türkçe kırması bir karşılık buldu bilmiyorum, ama tek temennim bunu çıkaranın Allah’tan belasını bulmasıdır. Sayenizde yediden yetmişe herkesin diline böyle yabancı bir kelime dolanmış oldu, tebrikler. Bir dil işte böyle yozlaştırılır. Daha da yorum yapmıyorum.

“Seneye görüşürüz!”

Not: Bu hikaye gerçek değildir. Ama olsa eğlenceli olurdu. ^^